2016 jylǵy 28 qańtar, Almaty qalasy
Bankterdiń jáne bank operasııalarynyń jekelegen túrlerin júzege asyratyn uıymdardyń aqparattyq júıeleriniń qaýipsiz jáne irkilissiz jumys isteýine qoıylatyn talaptardy bekitý týraly
«Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine ekinshi deńgeıdegi bankterdiń jumys istemeıtin kredıtteri men aktıvteri, qarjylyq qyzmetter kórsetý jáne qarjy uıymdary men Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Bankiniń qyzmeti máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» 2015 jylǵy 24 qarashadaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyn iske asyrý maqsatynda jáne elektrondyq banktik qyzmetterdi kórsetý kezinde bankterdiń jáne bank operasııalarynyń jekelegen túrlerin júzege asyratyn uıymdardyń aqparattyq júıeleriniń qaýipsiz jáne irkilissiz jumys isteýine qoıylatyn talaptardy belgileý maqsatynda Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Bankiniń Basqarmasy qaýly etedi:
1. Qosa berilip otyrǵan Bankterdiń jáne bank operasııalarynyń jekelegen túrlerin júzege asyratyn uıymdardyń aqparattyq júıeleriniń qaýipsiz jáne irkilissiz jumys isteýine qoıylatyn talaptar bekitilsin.
2. Tólem júıelerin damytý jáne basqarý departamenti (Musaev R.N.) Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda belgilengen tártippen:
1) Quqyqtyq qamtamasyz etý departamentimen (Sarsenova N.V.) birlesip osy qaýlyny Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkeýdi;
2) osy qaýlyny «Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginiń Respýblıkalyq quqyqtyq aqparat ortalyǵy» sharýashylyq júrgizý quqyǵyndaǵy respýblıkalyq memlekettik kásipornyna:
Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelgeninen keıin kúntizbelik on kún ishinde «Ádilet» aqparattyq-quqyqtyq júıesinde resmı jarııalaýǵa;
Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelgennen keıin ony Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq Banki alǵan kúnnen bastap kúntizbelik on kún ishinde Qazaqstan Respýblıkasy normatıvtik quqyqtyq aktileriniń memlekettik tizilimine, Qazaqstan Respýblıkasy normatıvtik quqyqtyq aktileriniń etalondyq baqylaý bankine engizýge jiberýdi;
3) osy qaýly resmı jarııalanǵannan keıin ony Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Bankiniń ınternet-resýrsyna ornalastyrýdy qamtamasyz etsin.
3. Halyqaralyq qatynastar jáne jurtshylyqpen baılanys departamenti (Qazybaev A.Q.) osy qaýlyny Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelgennen keıin kúntizbelik on kún ishinde merzimdi baspasóz basylymdarynda resmı jarııalaýǵa jiberýdi qamtamasyz etsin.
4. Osy qaýlynyń oryndalýyn baqylaý Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq Banki Tóraǵasynyń orynbasary Ǵ.O.Pirmatovqa júktelsin.
5. Osy qaýly 2017 jylǵy 1 qańtardan bastap qoldanysqa engiziledi jáne resmı jarııalanýǵa jatady.
Ulttyq Bank Tóraǵasy D.AQYShEV
Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Banki Basqarmasynyń
2016 jylǵy 28 qańtardaǵy № 34 qaýlysymen bekitilgen
Bankterdiń jáne bank operasııalarynyń jekelegen túrlerin
júzege asyratyn uıymdardyń aqparattyq júıeleriniń qaýipsiz jáne irkilissiz jumys isteýine qoıylatyn talaptar
1. Jalpy erejeler
1. Osy Bankterdiń jáne bank operasııalarynyń jekelegen túrlerin júzege asyratyn uıymdardyń aqparattyq júıeleriniń qaýipsiz jáne irkilissiz jumys isteýine qoıylatyn talaptar (budan ári – Talaptar) «Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq Banki týraly» 1995 jylǵy 30 naýryzdaǵy, «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy bankter jáne bank qyzmeti týraly» 1995 jylǵy 31 tamyzdaǵy (budan ári – Bankter týraly zań), «Aqsha tólemderi men aýdarymdary týraly» 1998 jylǵy 29 maýsymdaǵy (budan ári – Tólemder týraly zań) Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańdaryna sáıkes ázirlendi jáne elektrondyq banktik qyzmetter kórsetetin bankterdiń jáne bank operasııalarynyń jekelegen túrlerin júzege asyratyn uıymdardyń (budan ári – bankter) aqparattyq júıeleriniń qaýipsiz jáne irkilissiz jumys isteýine qoıylatyn talaptardy belgilenedi.
2. Talaptarda Tólemder týraly zańda, «Aqparattandyrý týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańynda, Normatıvtik quqyqtyq aktilerdi memlekettik tirkeý tiziliminde № 1351 tirkelgen «Ekinshi deńgeıdegi bankterdiń jáne bank operasııalarynyń jekelegen túrlerin júzege asyratyn uıymdardyń elektrondyq bank qyzmetin kórsetý erejesin bekitý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Banki Basqarmasynyń 2008 jylǵy 28 naýryzdaǵy № 18 qaýlysynda (budan ári – № 18 ereje) kózdelgen uǵymdar, sondaı-aq mynadaı uǵymdar paıdalanylady:
1) aqparattyq júıeniń obektisi – aqparattyq júıeniń elektrondyq banktik qyzmet kórsetý kezinde jekelegen fýnksııalardy oryndaý úshin aqparatty berýge, óńdeýge jáne saqtaýǵa arnalǵan jekelegen quraýyshy;
2) banktiń aqparattyq júıesiniń negizgi ortalyǵy (budan ári – negizgi ortalyq) – shtattyq (kúndelikti) rejimde elektrondyq banktik qyzmet kórsetýdi qamtamasyz etetin baǵdarlamalyq-tehnıkalyq quraldardyń jáne qyzmet kórsetetin qyzmetkerlerdiń jıyntyǵy;
3) banktiń aqparattyq júıesiniń rezervtik ortalyǵy (budan ári – rezervtik ortalyq) – negizgi ortalyqta tótenshe jaǵdaılar týyndaǵan nemese josparly tehnıkalyq jumystar júrgizilgen kezde elektrondyq banktik qyzmet kórsetýdi qamtamasyz etetin baǵdarlamalyq-tehnıkalyq quraldardyń jáne qyzmet kórsetetin qyzmetkerlerdiń jıyntyǵy;
4) banktiń elektrondyq banktik qyzmet kórsetýge arnalǵan aqparattyq júıesi (budan ári – aqparattyq júıe) – elektrondyq banktik qyzmet kórsetý qamtamasyz etiletin apparattyq-baǵdarlamalyq keshendi qoldana otyryp aqparatty saqtaýǵa, óńdeýge, izdeýge, taratýǵa, berýge jáne usynýǵa arnalǵan júıe;
5) jaýapty qyzmetker – banktiń aqparattyq júıesindegi jumys úshin laýazymdyq mindettemelerine sáıkes jaýapty qyzmetkeri;
6) jumys orny – aqparattyq júıeni nemese aqparattyq júıe obektilerin basqarý úshin baǵdarlamalyq-paıdalaný ınterfeıs ornatylǵan derbes kompıýter (server);
7) qalpyna keltirý komandasy – banktiń ishki qujattarynda belgilengen bos turyp qalý ýaqytyn eskere otyryp tolyq qalpyna keltirýdi ne aqparattyq júıeniń jumysyn rezervtik ortalyqqa aýystyrýdy qamtamasyz etetin aqparattyq júıege nemese aqparattyq júıe obektilerine qoljetimdilikti jáne tolyqqandy jumysyn qamtamasyz etý boıynsha qyzmet kórsetetin uıymdardyń qyzmetkerleri;
8) paıdalanýshy – banktiń elektrondyq banktik qyzmetti alý úshin aqparattyq júıege ótinish bildiretin klıenti ne jaýapty qyzmetker;
9) sáıkestendirý – aqparattyq júıege qol jetkizý sýbektisiniń nemese obektisiniń túpnusqalylyǵyn qol jetkizýdiń usynylǵan derektemeleriniń sáıkestigin anyqtaý arqyly rastaý.
3. Banktik operasııalardyń jekelegen túrlerin júzege asyratyn uıymdardy qospaǵanda, bankterdiń aqparattyq júıeleriniń qaýipsiz jáne irkilissiz jumys isteýin qamtamasyz etý maqsatynda operasııalyq táýekeldi, irkilissiz qyzmetti, aqparattyq tehnologııalar táýekelderin, aqparat qaýipsizdigin basqarý Normatıvtik quqyqtyq aktilerdi memlekettik tirkeý tiziliminde № 9322 tirkelgen «Ekinshi deńgeıdegi bankterge arnalǵan táýekelderdi basqarý jáne ishki baqylaý júıesin qalyptastyrý qaǵıdalaryn bekitý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Banki Basqarmasynyń 2014 jylǵy 26 aqpandaǵy № 29 qaýlysyna sáıkes júzege asyrylady.
2. Jumys oryndaryna qoıylatyn talaptar
4. Bank jumys oryndarynda mynalardy qamtamasyz etedi:
1) jaýapty qyzmetkerdi sáıkestendirý jáne birdeılestirý quraly kiretin, ruqsat etilmegen kirýden qorǵaýdyń baǵdarlamalyq nemese baǵdarlamalyq-apparattyq keshenin ornatýdy jáne jumysyn;
2) elektr jelisinde kerneý bolmaǵan kezde aqparattyq júıedegi jumysty durys aıaqtaý úshin qajetti, biraq on mınýttan kem emes ýaqyt ishinde jumys ornynyń jumysyn júzege asyrýǵa múmkindik beretin úzdiksiz elektr qýatyn beretin tehnıkalyq quraldardy ornatýdy jáne jumysyn. Banktiń ǵımaratynda ornatylǵan jalpy úzdiksiz qýat beri kózin paıdalanýǵa ruqsat etiledi;
3) zııan keltiriletin baǵdarlamalyq kodty jáne/nemese baǵdarlamalardy anyqtaý quraldaryn ornatýdy jáne jumysyn. Keltirilgen zııan faktisi anyqtalǵan jaǵdaıda osy aqparat banktiń qaýipsizdik bólimshesine jiberiledi;
4) beriletin aqparatty jáne balanys arnalaryn baǵdarlamalyq ne baǵdarlamalyq-apparattyq qorǵaýdy. Beriletin aqparatty arnaıy bólingen jumys oryndaryna tıisti baǵdarlamalyq-apparattyq quraldar ornatý arqyly qorǵaýǵa ruqsat etiledi.
5. Jumys ornyna qoljetimdilik beretin tehnıkalyq quraldardy, parolderdi nemese basqa aqparatty saqtaý jáne paıdalaný tártibi derekterdi ruqsat etilmegen kirýden qorǵaýdy qamtamasyz etedi.
6. Aqparatty aqparattyq júıege berý, aqparattyq júıeden aqparatty alý, aqparatty saqtaý, muraǵattaý nemese basqa da óńdeý úshin jınaqtaýǵa arnalyp bólingen resýrstarǵa (dıskilik keńestik, dırektorııa, jelilik resýrstar, derekqorlar) kirý tártibi osy resýrstarǵa olarmen jumys isteýge ruqsaty joq tulǵalardyń kirýinen qorǵaýdy qamtamasyz etedi.
7. Jaýapty qyzmetkerdiń jumys ornyna qoljetimdiligi onyń laýazymdyq mindetterine sáıkes júzege asyrylady.
8. Paıdalanýshynyń paıdalanýshy aqparattyq júıeniń kirisinde sáıkestendiriletin bir júıelik atyna ákimshiniń fýnksııalaryn oryndaıtyn qyzmetkerlerdi qospaǵanda bir jaýapty qyzmetker sáıkes keledi. Ákimshiniń fýnksııalaryn oryndaıtyn qyzmetker úshin paıdalanýshynyń birneshe júıelik atyn qurýǵa ruqsat etiledi.
9. Jumys ornyna derekterdi berý jelisi jáne ózge tehnıkalyq arnalar arqyly kirý tártibi ruqsat etilmegen kirý múmkindigin azaıtady.
10. Banktiń aqparattyq júıege kirýge ruqsaty bar jaýapty qyzmetkerlerdiń jumys tártibi kózdeletin ishki qujattarynda:
1) jaýapty qyzmetkerlerdi taǵaıyndaý tártibi;
2) jaýapty qyzmetkerlerdiń jumys rejimi;
3) laýazymdyq nusqalyqtaryn qosa alǵanda jaýapty qyzmetkerlerdiń quqyqtary men mindetteri;
4) qalpyna keltirý komandasynyń tizimi aıqyndalady.
3. Aqparattyq júıeniń qurylymy jáne jumys isteýi jónindegi qujattamaǵa qoıylatyn talaptar
11. Banktiń aqparattyq júıelerdiń qurylymy jáne jumys isteýi jónindegi qujattamasynda:
1) aqparattyq júıelerdiń jáne olardyń obektileriniń tizbesi, olardyń maqsaty jáne negizgi sıpattamalary, júıelerdiń ortalyqtandyrý ıerarhııasy men dárejesi deńgeıleriniń sanyna qoıylatyn talaptar, onyń ishinde aqparattyq júıeniń árbir obektisi boıynsha fýnksııalardyń, mindetterdiń tizbesi;
2) aqparattyq júıelerdiń quraýyshtary arasynda aqparat almasýǵa arnalǵan baılanystyń tásilde men quraldaryna qoıylatyn talaptar;
3) aqparattyq júıelerdiń jumysyn qalpyna keltirý josparlary (budan ári – qalpyna keltirý jospary;
4) aqparattyq júıelerdiń jumys isteý rejimderine qoıylatyn talaptar;
5) aqparattyq júıelerdiń jumys isteý monıtorıngine qoıylatyn talaptar;
6) qalpyna keltirý komandasynyń jaýapty qyzmetkeleriniń jiktelimine, sanyna jáne jumys rejimine qoıylatyn talaptar kórsetiledi.
12. Aqparattyq júıeniń qurylymy jáne jumys isteýi jónindegi qujattama bank aıqyndaǵan júıeli, biraq jylyna bir retten kem emes negizde mańyzyn arttyrý mánine qaıta qaralýǵa jatady.
4. Aqparattyq júıeler jumysynyń qaýipsizdigine qoıylatyn talaptar
13. Paıdalanýshy elektrondyq banktik qyzmet alý úshin aqparattyq júıege júgingen kezde bank:
1) klıentterdiń elektrondyq banktik qyzmet alýy boıynsha is-áreketterin, onyń ishinde baılanys ornatý áreketterine bastap sátti jáne sol sııaqty sátsiz is-áreketterin elektrondyq jýrnaldarda operasııalardy júrgizý ýaqytyn kórsete otyryp, olarǵa engizilgen derekterdi ózgertý múmkindiginsiz tirkeýdi qamtamasyz etedi. Elektrondyq jýrnaldardyń málimetterin saqtaý kezeńi keminde 2 (eki) aıdy quraıdy;
2) aqparattyq júıedegi ruqsat etilmegen operasııalardyń nemese ruqsat etilmegen operasııalardy júrgizý úshin jaǵdaılar jasaýǵa baǵyttalǵan is-áreketterdiń avtomatty túrdegi monıtorıngine, anyqtaýǵa jáne buǵattaýǵa arnalǵan baǵdarlamalyq qamtamasyz etýdiń jumys isteýin;
3) paıdalanýshynyń jumys orny isten shyqqan nemese teris pıǵyldy adam oǵan ruqsat etilmegen qoljetimdilik alǵan kezde júıeniń serverlik bóliminiń jumysyna áser etpeıtin, al qosymshalar serveri isten shyqqan kezde osy júıelerdiń jaı-kúıine áser etpeıtin «klıent–server» arhıtektýrasyn;
4) derekterdi keıinnen qalpyna keltirý múmkindigimen rezervtik kóshirýdi jáne muraǵattaýdy;
5) Talaptardyń 4-tarmaǵynyń 4) tarmaqshasynda kózdelgen is-áreketterdi oryndaýdy qamtamasyz etedi.
14. Elektrondyq banktik qyzmetterdi kórsetý kezinde bank qupııasyna jatatyn jiberiletin derekterdiń jáne (nemese) olardy derbes kompıýterlerden, telefondardan, elektrondyq termınaldardan jáne ózge qurylǵylardan jiberiletin derekterdi óńdeý júıesine deıin ótkizýge arnalǵan aqparattyq-kommýnıkasııalyq jeliniń shıfryn belgileý júzege asyrylady.
15. Elektrondyq banktik qyzmetterdi kórsetý kezinde qaýipsizdik rásimderine qoıylatyn talaptar № 18 qaǵıdalarda belgilenedi.
5. Aqparattyq júıelerdiń irkilissiz jumys isteýin qamtamasyz
etýge qoıylatyn talaptar
16. Elektrondyq banktik qyzmetterdiń irkilissiz kórsetilýin qamtamasyz etý maqsatynda bankter ishki qujattarda qalpyna keltirý josparyn, ony qaıta qaraý jáne testileý tártibin aıqyndaıdy.
17. Qalpyna keltirý josparyn ázirleý mynadaı faktorlar eskerile otyryp júzege asyrylady:
1) tótenshe jaǵdaılardyń túri jáne sıpaty, olardyń bank qyzmetine áser etý dárejesi;
2) qalpyna keltirý basymdyǵy kórsetile otyryp, elektrondyq banktik qyzmetterdi kórsetýdi qamtamasyz etetin aqparattyq júıelerdiń jáne olardyń obektileriniń tizbesi;
3) aqparattyq júıelerdiń jumysy toqtaǵan kezde týyndaıtyn zııan jáne olardyń jumysyn qalpyna keltirýge arnalǵan shyǵyndar.
18. Aqparattyq júıelerdiń tizbesin kórsetý kezinde olardy qalpyna keltirýdiń ruqsat etilgen merzimderi aıqyndalady. Merzimderdi bankter aqparattyq júıeniń jumysyndaǵy bos turyp qalý mańyzdylyǵyna qaraı belgileıdi.
19. Qalpyna keltirý josparynda mynadaı talaptar qamtylady:
1) rezervtik ortalyqtyń bolýy jáne ornalasqan jeri;
2) bıznes–prosesterdiń, aqparattyq júıe obektileriniń, aqparattyq júıeniń jumysyn qamtamasyz etetin, qalpyna keltirý rezervtik ortalyqta talap etiletin tehnıkalyq, baǵdarlamalyq nemese basqa quraldardyń tizbesi;
3) aqparattyq júıeniń rezervtik ortalyǵynyń jumys isteýine testileý júrgizý tártibi, kezeńdiligi jáne ssenarııleri;
4) tótenshe jaǵdaılardyń saldarlary joıylǵannan keıin buzylǵan aqparattyq júıelerdi qalpyna keltirý tártibi, tótenshe jaǵdaı rejimindegi jumystyń aıaqtalýy týraly sheshim qabyldaýǵa múmkindik beretin krıterııler jáne osyndaı sheshim qabyldaý tártibi, sondaı-aq qalypty jumys isteý rejimine qaıtyp kelý tártibi.
20. Aqparattyq júıeniń qyzmetin qalpyna keltirýge arnalǵan rezervtik ortalyqtyń jáne baılanys arnalarynyń jumys isteýge daıyndyǵyn tekserý maqsatynda bankter jylyna keminde bir ret qalpyna keltirý josparyna sáıkes rezervtik ortalyqtyń jáne baılanys arnalarynyń jumys isteýin testileýdi (budan ári – Jospardy testileý) júrgizedi.
21. Jospardy testileý bank ázirlengen jáne bekitilgen, tótenshe jaǵdaılardyń týyndaý ssenarııiniń, qalpyna keltiriletin jumys prosesteriniń jáne aqparattyq júıe obektileriniń, qalpyna keltirý komandasy is-qımyldarynyń, jumysty júrgizý merzimderi men orny jónindegi talaptardyń sıpaty kózdeletin baǵdarlama boıynsha júrgiziledi.
22. Bank Jospardy testileý qorytyndysy boıynsha mynalar:
1) testileý júrgizilgen aqparattyq júıelerdiń jáne olardyń obektileriniń tizbesi;
2) aqparattyq júıelerdiń jáne olardyń obektileriniń jumysyn qalpyna keltirýge jumsalǵan ýaqyt;
3) anyqtalǵan osaldyqtar jáne olardy joıý jónindegi usynystar kórsetile otyryp testileý nátıjeleri týraly qujat (hattama) daıyndalady.
Testileý nátıjeleri týraly málimetterdi bank Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq Bankine (budan ári – Ulttyq Bank) testileý nátıjeleri týraly qujatty banktiń ýákiletti organy bekitkennen keıin on jumys kúni ishinde usynylady.
23. Aqparattyq júıeniń jumysynda isten shyǵý (bos turyp qalý) týyndaǵan kezde bank negizgi ortalyqtyń jumysyn qalpyna keltirýdi qamtamasyz etedi.
Negizgi ortalyqtyń jumysyn qalpyna keltirýdiń barynsha ruqsat etilgen merzim kezeńinde qalpyna keltirýge múmkin bolmaǵan kezde aqparattyq júıeni rezervtik ortalyqtyń jumysyna aýystyrý júzege asyrady.
Aqparattyq júıeni rezervtik ortalyqqa aýystyrý boıynsha standartty ýaqyt normatıvi isten shyǵý (bos turyp qalý) týyndaǵan sátten bastap tórt saǵattan aspaıdy.
24. Bank Bankter týraly zańǵa sáıkes klıentterge jiberiletin, aqparattyq júıeniń jumysyn qamtamasyz etetin tehnıkalyq, baǵdarlamalyq jáne basqa quraldarǵa engiziletin jáne klıenttiń elektrondyq banktik qyzmetke qoljetimdiligine áser etetin ózgeristerdi (jańartýlardy) josparlanyp otyrǵan qoldanysqa engizý týraly habarlamalarda (erkin nysandaǵy) qoljetimdiligi josparlanyp otyrǵan ózgeristerge áser etetin elektrondyq banktik qyzmet túrin, sondaı-aq olardyń boljanyp otyrǵan qoljetimdi bolmaý ýaqytyn kórsetedi. Klıentterge josparlanyp otyrǵan ózgerister týraly habarlamany jetkizý jónindegi eń tómengi talaptarda banktiń ınternet–resýrsyna habarlandyrýdy ornalastyrý qamtylady.
25. Bank toqsan saıyn, esepti toqsannan keıingi aıdyń onynan keshiktirmeı Ulttyq Bankke esepti kezeńde aqparattyq júıeniń jumysynda oryn alǵan keminde bir saǵat josparly jáne jospardan tys isten shyǵý (bos turyp qalý) týraly aqparatty jiberedi.
Málimetterde klıentterdiń qoljetimdiligi toqtatyla turǵan elektrondyq banktik qyzmet túri, tys isten shyǵý (bos turyp qalý) ýaqytynyń kezeńi, qoldanylǵan is-áreketter jáne tys isten shyǵýdy (bos turyp qalýdy) joıý boıynsha jumys nátıjeleri týraly aqparat qamtylady.
Qaýly Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde 2016 jylǵy 25 aqpanda Normatıvtik quqyqtyq kesimderdi memlekettik tirkeýdiń tizilimine №13256 bolyp engizildi.